YEMEK BORUSU (ÖZOFAGUS) KANSERİ

Yemek borusu kanseri skuamöz hücreli kanser veya adenokanser olmak üzere iki farklı biçimde görülür. Hastalığın sıklığı ve tipi çevresel faktörlerle yakından ilişkilidir. Besinlerin uygun olmayan koşullarda saklanmaları, uzun sürede tüketilmeleri, konserve yiyeceklerdeki nitrozaminler, tütsülenmiş et, ağız hijyenine dikkat edilmemesi, çok sıcak içecekler, aşırı tütün kullanılması, içme suyunda artmış nitrat oranı ve çinko ve molibden eksikliği skuamöz hücreli tip için en önemli risk faktörleridir. Sosyoekonomik durumu iyi olmayanlarda ve erkeklerde daha fazla görülür. Mide sıvısının yemek borusuna geri tepmesi olarak adlandırılan reflü durumunda ise adenokanser riski artmaktadır.

Yemek borusu kanserinin klinik belirtileri hastaların %90’ında kilo kaybı ve yutma güçlüğü olarak ortaya çıkar. Doktora başvuran hastaların önemli bir bölümünde son 3-6 ay içerisinde hafif bir yutma güçlüğü bulunmaktadır, daha küçük bir kısmında ise ağrılı yutma mevcuttur. Sindirilmemiş gıdaların geri tepmesiyle göğüste ağrı ortaya çıkabilir, sindirim içeriği akciğerlere kaçarak zatürreeye neden olabilir. Daha ilerlemiş hastalık durumunda kanama, dışkıda siyah renkli sindirilmiş kan bulunması (melena), kan tükürme ya da kusma görülebilir.

Yemek borusunun kontrast madde içirilerek incelenmesi ile darlık kolaylıkla tespit edilmektedir. Özofagoskopi yapılarak tümör doğrudan değerlendirilmesi ve biyopsi alınması bütün hastalar için yapılması gereken inceleme yöntemidir. Bilgisayarlı tomografi, ultrasonografi ve manyetik rezonans incelemeleri ile hastalığın yaygınlık durumu saptanır, evreleme yapılır ve tedavi bu verilere göre planlanır. Bilgisayarlı tomografinin ultrasonografi ile kombine edilmesi tümörün evresini %85 doğrulukla belirleyebilmektedir.

Yemek borusu kanserinin tek kesin tedavisi cerrahidir. Cerrahi girişim evre I, II ve III hastalıkta başarıyla uygulanabilmektedir. Bölgesel olarak ilerlemiş hastalıkta cerrahi öncesi radyoterapi ve kemoterapi uygulanması sağkalımı olumlu etkilemektedir. Benzer şekilde cerrahi sonrası uygulanan kemoterapi ve radyoterapi de hastalığın yinelemesini belirgin olarak azaltmaktadır. Cerrahi girim öncesinde hastalar beslenme durumu, sıvı açığı ve kansızlık açısından değerlendirilmeli ve eksikler yerine konmalıdır. Ciddi beslenme kusuru olan hastalarda ameliyat öncesi 10 damardan beslenme uygulanması, ameliyat sonrası riskleri ciddi olarak azaltmaktadır. Cerrahi uygulanamayacak hastalar için kemoradyoterapi önemli bir tedavi seçeneğidir. Radyoterapinin kemoterapiyle birlikte uygulanması, tek başına radyoterapiye göre üstündür. Tümörün yemek borusunu tamamen tıkaması hatanın yaşam kalitesini düşüren önemli bir etkendir. Bu durumda yemek borusu içerisine metal bir boru (stent) yerleştirilerek hastanın yutma işlevini sürdürmesi amaçlanır, böylelikle gıda içeriğinin soluk borusuna kaçması riski de azaltılır.

Tedavi sonrasında hastalar ilk iki yıl 3 ayda bir, daha 6 ayda bir kontrolden geçirilirler. Her yıl endoskopi ve diğer görüntüleme yöntemleri uygulanarak yineleme olup olmadığı gözden geçirilir.